تازه های سلامت
علل شب ادراری در کودکان و توصیه عملی برای درمان آن
عوامل شب ادراری در کودکان
عوامل شب ادراری در کودکان معمولا به دلیل تاخیر در شکل گیری و رشد مکانیزمی است که تخلیه ی ادرار را کنترل می کند. در بیشتر مواقع این مشکل به خودی خود حل خواهد شد اما می توان به کودک کمک کرد تا این مشکل زودتر برطرف شود.
شب ادراری در کودکان به معنای تخیله ی ناخواسته ی ادرار در طول شب می باشد. شب ادراری در کودکان معمولا علل چندگانه ای دارد که به هم پیوسته هستند اما عامل اصلی شب ادراری در کودکان تاخیر در رشد کارکردهایی است که تخلیه ادرار را کنترل می کنند.
در سال های اولیه زندگی، کودک در صورت پر بودن مثانه اقدام به تخلیه ی ادرار می کند و این مسئله در طول روز یا شب برایش تفاوتی ندارد. با بزرگتر شدن کودک و رشد مکانیزم های مربوط به کنترل ادرار، کودک در حدود 2 تا 3 سالگی به تدریج قادر می شود تا در طول شب بدون آنکه خودش را خیس کند، بخوابد. اما در بعضی موارد کودک این توانایی را با تاخیر و در سنین بالاتر کسب می کند.
یکی از عوامل شب ادراری در کودکان این است که بدن کودک در شب آب زیادی تولید می کند. در بدن انسان ماده ی خاصی به نام ADH ( هورمون ضد ادرار ) تولید می شود که میزان آب تولیدی بدن را در کلیه ها تنظیم می کند. در کودکان از حدود 2 سالگی این هورمون با چرخه ی تولید متغیر در روز و شب ترشح می شود به طوری که در طول شب به میزان بیشتری از این ماده تولید می شود و در نتیجه کلیه ها در طول شب آب کمتری تولید می کنند اما در عین حال به تصفیه ی ضایعات ادامه می دهند. به همین علت ادرار در صبح غلیظ تر و تیره تر است و بوی تندتری دارد. در بسیاری از کودکان شکل گیری این چرخه ی تولید با تاخیر صورت می گیرد و به همین علت میزان تولید ادرار در طول شب کاهش نمی یابد و معمولا مثانه ی کودکان در نیمه شب پر می شود.
یکی دیگر از عوامل شب اداری در کودکان، عمیق تربودن خواب کودکان در مقایسه با بزرگسالان است و به همین علت کودکان در صورت پر شدن مثانه تحریک کافی را دریافت نمی کنند در حالی که بزرگسالان با پر شدن مثانه از خواب بیدار می شوند.
دیگر عوامل شب ادراری در کودکان این است که کودکان مایعات بیشتری را در مقایسه با بزرگسالان مصرف می کنند و حتی در بسیاری از موارد این مقدار از نیاز واقعی آنها بیشتر است. اگر چه کودک در طول روز دفعات بیشتری به دستشویی می رود اما نوشیدن زیاد مایعات باعث می شود تا در شب و بعد از گذشت حدود 3 یا 4 ساعت از خواب، مثانه مجددا پر شده و کودک خودش را خیس کند.
عوامل شب ادراری در کودکان و آسیب روانشناختی
در بعضی مواقع عوامل شب ادراری در کودکان می تواند نشانگر وجود یک آسیب روانشناختی در کودک باشد. البته معمولا عامل روانشناختی تنها علت بروز این عارضه نیست اما می تواند احتمال وقوع شب ادراری را افزایش دهد. وجود مشکل در مدرسه، اشکال در ایجاد ارتباط با همسالان، جرو بحث های خانوادگی، تغییر و جابه جایی های مکانی و یا تولد خواهر و برادر کوچکتر می توانند سبب ساز آسیب های روانی در کودک شوند.در بعضی از کودکان این آسیب های روانی به شکل دل درد، حالت تهوع، استفراغ و یا شب ادراری در کودکان بروز پیدا می کنند.
اگر شب ادراری کودکان تا 4 یا 5 سالگی ادامه پیدا کرد، بهتر است تا میزان مایعات مصرفی کودک را نه تنها در شب بلکه در طول روز نیز کاهش دهید و از کودک بخواهید تا در طول روز و قبل از خواب با فواصل منظمی به دستشویی برود. در صورت ادامه ی شب ادراری تا 5 یا 6 سالگی بهتر است تا برخی آزمایشات را برای اطمینان از عدم وجود عفونت، ناهنجاری های جزیی در دستگاه ادرار و نیز عدم ابتلای کودک به دیابت انجام دهید.
چند توصیه ی عملی برای درمان شب ادراری در کودکان :
1. حدود نیمه شب، قبل از آنکه خودتان به رختخواب بروید، کودک را بیدار کنید و او را به دستشویی ببرید. این کار علاوه بر آنکه باعث تخلیه ی مجدد مثانه ی کودک می شود، به تدریج به او یاد می دهد تا در طول شب هرازچند گاهی از خواب بیدار شود و اگر لازم باشد به دستشویی برود. با بالاتر رفتن سن کودک می توانید از او بخواهید تا هر شب به کمک زنگ ساعت در زمان معینی بیدار شود و به دستشویی برود.
2. از حدود 5 تا 7 سالگی می توانید به کودک آموزش دهید تا ادرارش را کنترل کند. برای آموزش این مسئله از کودک بخواهید تا قبل از تخلیه ی ادرار از 3 تا 5 شماره و یا بیشتر بشمارد و ادرارش را در این مدت نگه دارد تا با این روش کنترل مثانه اش را یاد بگیرد.
3. به کودک یاد بدهید تا در نوشیدن مایعات زیاده روی نکند. از او بخواهید تا مایعات را به آرامی بنوشد و قبل از قورت دادن، چند لحظه در دهانش نگه دارد. نوشیدن چای و نوشابه را قدغن کنید.
4. اگر همه ی روش هایی که تا کنون استفاده کرده اید بی نتیجه بوده اند، بهتر است تا از شیوه ی "زنگ هشدار" استفاده کنید. در این روش یک زنگ هشدار را که به رطوبت حساس است، داخل تشک کودک قرار می دهند. زمانی که کودک تشک را خیس می کند زنگ به صدا در می آید. با این شیوه کودک به تدریج یاد خواهد گرفت که با شنیدن صدای زنگ ادرارش را کنترل کند، زنگ را قطع کند و برای تخلیه ی مثانه اش به دستشویی برود.
توصیه هایی در رابطه با سوراخ کردن گوش
سوراخ کردن گوش کودکتان را به پزشک بسپارید و به مراکز درمانی مراجعه کنید تا با استفاده از لوازم استریل و بهداشتی این کار انجام شود.
سوراخ کردن گوش بچه
رسمی است که از قدیم بوده و هنوز هم هست؛ این روزها فقط شکل و شمایلش عوض شده، ولی هنوز هم طرفداران زیادی دارد.
چه آن روزها که مادربزرگ با نخ و سوزن می آمد و گوش نوزاد دختر را سوراخ می کرد، چه حالا که به کمک دستگاه ها و روش های جدید گوش بچه ها را سوراخ می کنند، این کار مرسوم بوده و طرفدار داشته، اما این روزها درباره خطرات و عوارضی هم صحبت می شود که قبلا خبری از آنها نبود. البته نه این که چنین خطراتی وجود نداشته، بلکه فقط کسی به دنبال آنها نبوده و اهمیتی برایشان قائل نمی شده.
آن روزها که گوش دختر بچه ها در خانه و به کمک نخ و سوزن سوراخ می شد هم تمام این مشکلات وجود داشت، ولی آن طور که باید مورد توجه قرار نمی گرفت.
روش قدیمی را کنار بگذارید
می گویند گوش این همه نوزاد را سوراخ کرده و هیچ مشکلی پیش نیامده، به همین دلیل هم فکر می کنند هنوز می تواند به کارش ادامه دهد. در صورتی که متخصصان هشدار می دهند و می گویند سوراخ کردن گوش کودکان در خانه عوارض و خطرات بیشتری دارد و می تواند مشکلات متعددی را برایشان ایجاد کند.
البته این روزها اغلب افراد ترجیح می دهند این کار را به پزشک بسپارند، ولی هنوز هم بعضی ها هستند که روش قدیمی را بیشتر قبول دارند.
دکتر احسانی، متخصص پوست و مو به این گروه توصیه می کند سوراخ کردن گوش کودکان را به پزشکان بسپارند و به مراکز درمانی مراجعه کنند تا با استفاده از لوازم استریل و بهداشتی این کار انجام شود.
احتمال بروز عفونت در این شرایط بسیار بیشتر می شود و در نتیجه به هیچ عنوان توصیه نمی شود، این کار را در خانه انجام دهید. البته قدیمی ها سوزن را روی آتش می گذاشتند یا از روش های دیگری برای ضدعفونی کردن استفاده می کردند که از نظر بهداشتی صحیح نیست.
علاوه بر این، با این که خیلی ها از همان دوره نوزادی گوش کودک را سوراخ می کنند، اما امروزه توصیه می شود، در سنین بالای سه سال گوش بچه ها را سوراخ کنید و پیش از آن به فکر این کار نباشید. مسلما اگر برای سوراخ کردن گوش کودک به پزشک یا مراکز درمانی مراجعه کنید، راهنمایی های لازم در این زمینه را هم به شما ارائه می دهند و مشکلی از این نظر وجود نخواهد داشت.
در کنار همه اینها، سوراخ کردن گوش به کمک نخ و سوزن خیلی دقیق هم نیست و در پایان کار ممکن است سوراخ روی گوش ها قرینه یکدیگر نباشد. بنابراین این نکته هم دلیلی است برای این که کار سوراخ کردن گوش را به متخصص بسپارید.
عفونت هایی که به گوش آویزان می شود
به طور کلی اگر گوش کودکان را در سنین مناسب و در مراکز بهداشتی و معتبر سوراخ کنید، مشکل خاصی وجود نخواهد داشت، اما مسائلی هم هست که شاید در اثر سوراخ کردن گوش ایجاد شود.
دکتر احسانی در این باره می گوید: در اثر سوراخ کردن گوش ممکن است مشکلات متعددی برای کودک ایجاد شود که بروز عفونت های مختلف در محل سوراخ گوش یکی از این موارد به حساب می آید.
به گفته این پزشک متخصص، زرد زخم شایع ترین عفونتی است که در چنین شرایطی ایجاد می شود. این عفونت میکروبی در اثر استفاده از وسایل غیربهداشتی می تواند در مکان سوراخ گوش بروز کند.
علاوه بر این، اگر برای سوراخ کردن گوش فرزندتان به یکی از این مراکز مراجعه کرده باشید، حتما دیده اید پس از سوراخ کردن، از گوشواره هایی از جنس فلزاتی خاص استفاده می شود تا سوراخ گوش باز بماند و پس از آن می توان از گوشواره های طلا یا جنس های دیگر هم استفاده کرد. آن طور که دکتر احسانی می گوید در بعضی از شرایط همین فلزات هم می تواند موجب بروز حساسیت شود که این حساسیت به صورت قرمزی، خارش، التهاب و پوسته ریزی خودش را نشان می دهد.
به گفته ایشان، احتمال ایجاد گوشت اضافه نیز در این وضعیت وجود دارد و متاسفانه چنین مشکلی قابل پیش بینی هم نیست. به این معنی که ممکن است برای بعضی از افراد گوشت اضافه در محل سوراخ گوش ایجاد شود، ولی بعضی ها هم چنین مشکلی نداشته باشند. در صورت بروز این مشکل، پس از گذشت مدتی در اثر سوراخ کردن، توده سفتی در محل سوراخ گوش ایجاد می شود.
پس از سوراخ کردن گوش هم باید مراقب باشید
زمانی که گوش کودک را سوراخ کردید، هنوز کارتان تمام نشده و باز هم باید مراقبت های لازم را در نظر داشته باشید. یکی از مشکلاتی که ممکن است در اثر استفاده از گوشواره برای افراد و بخصوص بزرگسالان پیش بیاید، پاره شدن گوش است که به گفته دکتر احسانی به دلیل استفاده از گوشواره های سنگین اتفاق می افتد. زمانی که این گوشواره ها برای مدتی به گوش آویزان باشد، کم کم سوراخ گوش را گشاد می کند و علاوه بر ظاهر نامناسب موجب پارگی گوش هم می شود. البته وی تاکید می کند چنین مشکلی بیشتر برای بزرگسالان رخ می دهد و کودکان کمتر در معرض آن قرار دارند.
همچنین وی توصیه می کند به صورت دوره ای جای گوشواره را به کمک الکل تمیز و ضدعفونی کنید، ولی با توجه به این که حساسیت به طلا بندرت اتفاق می افتد، معمولا مشکلی هم در این زمینه وجود نخواهد داشت. بنابراین در چند ماه اول پس از سوراخ کردن گوش اگر یکی دو بار محل سوراخ گوش را کنترل کنید و از سلامت آن مطمئن شوید، کافی است.
وی می افزاید: پس از سوراخ کردن گوش احتمال بروز مشکلات سطحی پوست نیز وجود دارد که با استفاده از روش های درمانی می توان آنها را برطرف کرد.
دکتر احسانی یادآور می شود: اگر پس از سوراخ کردن گوش با هرگونه مشکلی مانند تورم، درد یا قرمزی در محل سوراخ گوش روبه رو شدید حتما به پزشک مراجعه کنید تا با تشخیص علت، مشکل درمان شود.
اثرات مرفین بر سلسله اعصاب مرکزی بدن
اثرات مورفین بر بدن
سیر تورنر در سال 1805 مرفین را از تریاک بدست آورد از دورن به عنوان استخراج کننده مورفین یاد شده است. مورفین ماده موثر و جز اساسی تریاک بوده و 7 تا 14 درصد آنرا تشکیل میدهد این ماده به صورت گرد سفید یا کرم و گاهی قرمز آجری و مایع بدون رنگ وجود دارد طعم آن تلخ بویی تند و زننده دارد.
چنانچه مورفین را در آزمایشگاههای مجهز از تریاک بدست آورند بصورت پودر سفید رنگ است این ماده را به شکل قرص یا محلول در آب مقطر و گرد در اختیار معتادان قرار میدهند مورفین به صورت تجربی و غیر آزمایشگاهی نیز توسط معتادان تهیه میشود که رنگ آن کرم یا قرمز آجری یا قهوهای روش است.
از نظر خواص فارماکولوژی مورفین نیز مانند سایر ترکیبات تریاک یا ماده تضعیف کننده سیستم عصبی مرکزی میباشد و مصرف عمده آن برای اهداف پزشکی است از مورفین ، هروئین و هیدرومورفین که مسکن قویتری نسبت به خود مورفین هستند بدست میآید. تقریبا 10 تا 15 در صد از ترشحات گیاه خشخاش را مورفین تشکیل میدهند.
اثرات مورفین بر سلسله اعصاب مرکزی
مغز انسان که مرکز پیچیدهترین واکنشهاست تدریجا آکنده از تجربیاتی میگردد که وی را قادر به زیستن میکند ورود مورفین (یا هروئین) کار دستگاه اعصاب را در سطوح گوناگون تغییر میدهد و در صورتی که این تغییر تداوم یابد آن دستگاه را به بدکاری مورفین و دائمی سوق خواهد داد که نتیجه آن در زندگی فردی ، خانوادگی و اجتماعی شخص منعکس خواهد گشت.
مورفین بر دستگاه عصبی اثری پیچیده گذاشته و بعضی نقاط را تحریک و عمل بعضی دیگر را متوقف میکند بطور کلی میتوان گفت مورفین اثر متوقف کننده و فرد نشاننده بر دستگاه اعصاب دارد و با تظاهراتی چون آرام بخشی ، خواب آلودگی ، تسکین درد ، پایین آمدن درجه حرارت بدن ، اثر ضد استفراغ دیرس و اثر فرونشانندگی بر دستگاه تنفس از طریق مراکز عصبی، اما در عین حال مورفین اثرات تحریکی نیز بر دستگاه اعصاب مرکزی دارد چون تهوع ، استفراغ زودرس ، تنگ شدن مردمک چشم ، و انقباض عضلات رودهها...دارد.
اثر ضد درد مورفین
مورفین دارای اثر ضد درد ویژهای میباشد و تمام مشتقات آن نیز اعم از مصنوع و نیمه مصنوع دارای این اثر انتخابی میباشند. مثلا تصور کنیم که سوزنی را در پوست فرو بریم یا جسم داغی را روی پوست بگذاریم. شخص احساس درد میکند و همزمان چهرهاش وضعیت عاطفی خاصی به خود میگیرد که این عمل مربوط است به تحریک پوستی بوسیله انتهاهای اعصاب منتشره در پوست گرفته شده و از طریق نخاع به مغز میرود و در آنجا در نقاط بخصوصی با سایر نقاط مغز که بنحوی عواطف فرد را کنترل میکنند مرتبط میگردد.
این تحریک موجب بروز حالت عاطفی خاصی میگردد. مورفین بر روی گیرنده پوستی درد تاثیر چندانی ندارد و شخصی که مورفین به او تزریق شده ناتوان از درک تحریک نیست درک این تحریک ممکن است حتی کاهش نیابد و تنها واکنشهایی که پس از احساس درد تظاهر میکنند از بین روند به این معنی که شخص اظهار میکند که درد هنوز موجود است اما او احساس راحتی میکند پس میتوان نتیجه گرفت که درک تحریکهای پوستی ، بینایی ، شنوایی و ارتعاشات با مورفین از بین نمیرود بلکه در واکنش عاطفی درک درد تغییر حاصل میشود.
مورفین به دلایل خاصل بر دردهای مبهم بیشتر از دردهای غیر مبهم حملهای موثر است. گو اینکه که در مقادیر زیاد دردهای ناشی از انسداد مجاری ادرار یا گوارش را نیز تسکین میدهد .برای ایجاد اثر ضد درد باید گفت که اثر بر سلسله اعصاب مرکزی است تغییری که مخدرها در آستانه درک درد ایجاد میکنند نمیتواند توجیه کننده اثر ضد درد آنها باشد. همچنین به علت آنکه در واکنش انتهای اعصاب محیطی و انتقال الکتریکی در اعصاب محیطی تغییری نمیشود از این عوامل نیز نمیتوانند علت اثر ضد درد مورفین و سایر مخدرهای باشند. آنچه امروزه مطرح است نقاطی از تالاموس و سیستم لیمبیک میباشند که گیرندههای مخدرها در آنهاست.
اثر روانی مورفین
از دیگر تاثیرات مورفین تغییر در هوشیاری و اندیشه است بدین معنا آگاهی فرد نسبت به خود و محیطش تغییر پیدا میکند چرت زدن ، ناتوانی در تمرکز فکر ، اشکال در فکر کردن ، خیره شدن، کاهش تیز بینی و خماری در زمره علائم چنین حالتی هستند تنبلی و بیحرکتی پیامد استعمال مورفین میباشد.
اثرات مورفین بر مراکز تنفسی واقع در سلسله اعصاب مرکزی
تنفس انسان با نظم معینی تحت عملکرد مراکزی که در بصل النخاع و پل دماغی واقعند صورت میگیرد از آنجا که گیرندههای مورفین از تعداد در نقاط مذکور و به نور یافت میشوند روشن است که مورفین اثر وقفه دهنده و فرونشاننده بر مراکزی وارد که کنترل و نظم تنفس در اداره آنهاست.حتی مقدار کم مورفین میتواند سبب بروز اختلالاتی در تعداد تنفس ، حجم هوای دم و بازدم و گاهی بینظمیهای خاص دیگر شود.
اگر مورفین داخل رگ تزریق شود بعد از حدود هفت دقیقه اثرات فرونشاننده آن آشکار میشوند اما اگر همین مورفین عضلانی تزریق شود تقریبا سی دقیقه زمان برای ظهور اثراتش لازم خواهد بود. در صورت تزریق زیر جلدی ، حدود نود دقیقه طول خواهد کشید تا اختلالات تنفس بروز کند و البته اگر خوراکی مصرف شود باز هم مدت بیشتری لازم خواهد بود.
اثر مورفین بر مراکز کنترل عفونت غدد مترشحه داخلی در سلسله اعصاب مرکزی
با تاثیر بر قسمت خلفی هیپوفیز باعث افزایش ترشح هورمون آ.اج (که از قسمت خلفی هیپوفیز ترشح میشود) و کاهش حجم ادرار را باعث میشود از نظر تاثیر بر قسمت قدامی هیپوفیز (آنتی بیوتیک) باعث مهار ترشح هورمون محرک غده فوق کلیوی و از نظر تاثیر بر غده تیروئید را کاهش میدهد. در تمامی هورمونهای محرک غده تناسلی بر اثر یک تزریق مورفین بر مراکز یا تزریقهای مداوم مهار شده و در نتیجه بینظمی در قاعدگی ، نازائی و غیره ممکن است اتفاق بیفتد.
اثر مورفین بر مراکز کنترل کننده اندازه مردمک چشم
مردمک چشم تحت کنترل اعصاب مرکزی در روشنایی زیاد ، تنگ و در تاریکی گشاد میشود و به این ترتیب موجود زنده را از نقطه نظر بینایی کمک میکند.
مورفین باعث تنگ شدن مردمک در هر نوبت استفاده می شود.
اثر مورفین بر دستگاه قلب و عروق
مورفین باعث کاهش فشار خون در عروق مغز و نیز باعث گشادی و افزایش فشار مایع مغزی میگردد.مورفین و مشتقاتش در بیماران قلبی ریوی باید با احتیاط کامل استفاده شوند زیرا همین تغییرات اندک موجب مرگ میشوند.
اثر مورفین بر دستگاه گوارش
اثر مورفین بر معده به این صورت است که باعث کاهش ترشح شیره معده و کم شدن حرکات معده و تاثیر در تخلیه محتویات معده به روده میشود که ترشح لوزالمعده و صفرا به داخل روده باریک کم شود نتیجه این تاثیرات تاخیر در تخلیه روده باریک ، جذب زیاد آب ، سو هضم و جذب مواد غذایی و یبوست میباشد.
اثر مورفین بر سایر دستگاهها
مورفین باعث احساس تکرار ادرار از یک سو و اشکال در دفع ادرار میشود ،مورفین همچنین باعث گشاد شدن پوست ، تعریق و خارش میشود. تاثیر مورفین بر هورمونهای جنسی انسان به گونه ای است که ممکن است فرد را عقیم کند.
13 توصیه برتر رژیمی برای لاغر شدن
توصیه شماره 1: مقادیر فراوانی آب یا دیگر نوشیدنیهای بیکالری بنوشید گاهی اوقات افراد تشنگی را با گرسنگی اشتباه ميگیرند. بنابراین، زمانیکه یک لیوان آب یخ آن چیزی باشد که شما واقعاً به آن نیاز دارید، ميتوانید به دریافت مقادیر اضافی کالری پایان دهید. چنانچه آب ساده جواب نداد، یک فنجان چای میوهای را امتحان کنید.
توصیه شماره 2: در مورد میان وعدههای شب هنگام، محتاط و انتخابگر باشید غالباً خوردنهای بدون تفکر، مکرراً بعد از شام اتفاق می افتند، زمانیکه شما نهایتا ميخواهید بنشینید و استراحت کنید و البته در مقابل تلویزیون، میانوعده خوردن یکی از آسانترین راههای دور شدن از رژیم غذایی سالم است. در چنین مواردی یا بعد از ساعت مشخصی آشپزخانه را ببندید یا به خودتان فقط اجازه مصرف یک میانوعده کمکالری مانند یک تكه كوچك شیرینی خانگی را بدهيد.
توصیه شماره 3 : از غذاهای مورد علاقه خود لذت ببرید غذاهای مورد علاقهتان را حذف نكنيد، ولي تعادل را رعايت كنيد. به عنوان مثال به جای یک جعبه یک عدد کلوچه بخرید، یا به جای خرید یک بسته کامل مقادیر کمی آبنبات بخرید. شما همچنان ميتوانید از غذاهای مورد علاقه خود لذت ببرید. کلید، رعایت اعتدال است.
توصیه شماره 4 : چندین میان وعده کوچک در طول روز استفاده کنید چنانچه کالری کمتر از آنچه می سوزانید دریافت کنید، وزن از دست خواهید داد؛ اما اگر همواره گرسنه هستید، خوردن کالریهای کمتر می تواند یک چالش باشد. مطالعات نشان ميدهند افرادی که 5-4 وعده و میان وعده در روز استفاده ميکنند بهتر قادر به کنترل اشتها و وزن خود هستند. توصیه می شود که کالری روزانه خود را به وعدهها و میانوعدههای کوچکتری تقسیم کرده و از آنها در طول روز لذت ببرید.
توصیه شماره 5 : در هر وعدهای پروتئین بخورید پروتئین، بسیار سیرکنندهتر از کربوهیدراتها و چربیها است و به شما برای مدت زمان طولانیتری احساس سیری و پری ميدهد. همچنین به حفظ توده ماهیچهای كمك کرده و سوزاندن چربی را تسهیل ميكند، بنابراین مطمئن شوید که پروتئینهای سالم مانند سفیده تخممرغ، غذاهای دریایی، ماست، گوشت بدون چربی، پنیر، سویا، مغزها یا حبوبات را در وعدهها و میانوعدههای خود گنجانده باشید.
توصیه شماره 6 : در رستورانها سفارش غذای سایز کوچک (سایز غذای کودکان) بدهید سفارش یک غذای سایز کودک یک راه عالی برای کاهش دریافت کالری است و در عین حال این سایزها (در برخی رستورانها) متعارف نیز هستند و امروزه تا حدی این روش به یک رویه معمول تبدیل شده است. راه حل بعدی این است که از بشقاب و ظروف کوچک استفاده کنید. این روش کمک ميکند که سهم غذایتان بیشتر به نظر بیاید و چنانچه ذهن شما راضی باشد، شکم شما نیز راضی خواهد شد.
توصیه شماره 7 : یک فنجان پاستا را با یک فنجان سبزیجات جایگزین کنید خیلی راحت با خوردن کمتر پاستا یا نان و در عوض خوردن بیشتر سبزیجات ميتوانید یک سایز لباسی شلوار یا پیراهن را در سال کم کنید. با کاهش سهم نشاسته موجود در بشقاب خود و افزایش سهم سبزیجات ميتوانید 100 تا 200 كيلوکالری کمتر مصرف کنید.
توصیه شماره 8 : همیشه صبحانه بخورید « صبحانه را حذف کرده و وزن خود را کاهش دهید » این جمله يک تغيير ساده رژيمی منجر به موفقيت در امر کاهش وزن به نظر ميآید؛ اما بسیاری از مطالعات نشان دادهاند که عکس این قضیه صادق است. در حقیقت نخوردن صبحانه کمي بعدتر شما را گرسنه کرده و منتهی به ریزهخواری بیشتر و بدخوری در وعده ناهار و شام ميشود. برای کاهش وزن و جلوگیری از برگشت آن، برای خوردن یک صبحانه سالم وقت بگذارید؛ يك صبحانه کامل شامل شیر کمچرب، غلات صبحانه پر فیبر و میوه ميباشد.
توصیه شماره 9 : فیبر را در رژیم غذایی خود بگنجانید فیبر کمک به هضم، جلوگیری از یبوست و کاهش کلسترول خون ميکند و ميتواند در کاهش وزن نیز کمک کننده باشد. برای به دست آوردن خواص فیبر، زنان باید در حدود 25 گرم فیبر را روزانه دریافت کنند و این مقدار برای مردان در حدود 38 گرم است (یعنی 14 گرم به ازای 1000 كيلوکالری). منابع خوب فیبر عبارتند از جو دوسر، لوبیاها، غلات کامل و انواع میوهها و سبزیجات.
توصیه شماره 10: قفسهها را از اقلام چاقکننده پاک کنید چنانچه در کابینت، چیپس و در فریزر، بستنی دارید، وزن کم کردن را سختتر از آنچه که هست، ميکنید. وسوسه را با پاکسازی قفسهها از خوراکیهای چاق کننده کاهش دهید. آیا گاهی اوقات یک لذت از جنس خوراکی ميخواهید؟ سعی کنید برای به دست آوردن آن از خانه خارج شوید (ترجیحاً با پیادهروی).
توصیه شماره 11: آهسته وزن کم کنید چنانچه وزن کم می کنید، ولی سرعت کاهش وزنتان را دوست ندارید، ناامید نشوید. وزن از دست دادن زمان ميبرد، همان طور که اضافه کردن آن زمان برده است. کارشناسان علم تغذیه توصیه ميکنند که هدف واقعگرایانه حدود نیم تا یک کیلوگرم در هفته را برای خود در نظر بگیرید. اگر انتظار بالایی را تعیین کنید، زمانیکه با سرعت کافی وزن کم نکنید خیلی زود دلسرد و تسلیم خواهید شد. به یاد داشته باشید زمانیکه تنها 5 تا 10 درصد از وزن بدن خود را کم ميکنید، شروع به حس کردن فواید سلامتی خواهید کرد.
توصیه شماره 12 : یادداشت غذایی روزانه داشته باشید یک کاغذ و مداد ساده می توانند به طور چشمگیری در کاهش وزنتان کمک کننده باشند. مطالعات نشان ميدهند که نوشتن چیزی که ميخورید و ميآشامید منجر به آگاهتر شدن شما از چیزی که ميخورید و زمانی که ميخورید و میزان مصرفیتان ميشود که نهایتاً منتهی به دریافت کالری کمتر خواهد شد. یک مطالعه نشان داده است افرادی که یادداشت غذایی در 6 روز هفته دارند دو برابر بیشتر از کسانی وزن کم ميکنند که تنها یک روز هفته یا کمتر یادداشت غذایی دارند.
توصیه شماره 13: به اندازه کافی بخوابید زمانیکه کمبود خواب دارید بدنتان تولید بیشتری از هورمون گرلین (هورمون محرک اشتها) دارد و در عین حال تولید کمتری از هورمون لپتین (هورمونی که در زمان سیر شدنتان، خبر سیری را به شما ميدهد) را خواهد داشت. داشتن خواب کافی به شما احساس راحتی و سیری ميدهد و شما را از خوردن تنقلات غیرضروری باز ميدارد.
آب پنیر بخورید تا بدنتان عضلانی شود
آب پنیر، یکی از محصولات پنیر سازی است. برخی از افراد از آب پنیر به عنوان منبع پروتئین و مکمل استفاده می کنند.
پودر پروتئین آب پنیر، در میان ورزشکاران رشته های قدرتی طرفداران بی شماری دارد. این پروتئین سرشار از مواد مغذی و اسیدهای آمینه است. اما برخی از افراد به دلیل این که دستگاه گوارش شان لاکتوز را تحمل نمی کند، نمی توانند تخم مرغ، سویا و پروتئین آب پنیر بخورند.
بررسی های پزشکان و متخصصان تغذیه نشان داده، مصرف پروتئین آب پنیر، قدرت، اندازه و توده عضلانی بدن را افزایش می دهد.
میزان مصرف پروتئین آب پنیر
دوز استانداری برای مصرف پروتئین آب پنیر تعیین نشده است. برای تعیین دوز مناسب مصرف باید با پزشک مشورت کرد.
مواد غذایی حاوی پروتئین آب پنیر
شیر و پنیر حاوی پروتئین آب پنیر هستند.
عوارض جانبی
مصرف دوز بالای پروتین آب پنیر سبب بروز حالت تهوع، افزایش حرکات روده، سردرد، تشنگی و نفخ می شود.
خطرات
بیماران کلیوی و افرادی که به شیر حساسیت دارند، باید از مصرف پروتئین آب پنیر اجتناب کنند.
واکنش ها
مصرف هم زمان پروتئین آب پنیر و آنتی بیوتیک ها، داروهای درمان پارکینسون و پوکی استخوان خطرناک است.
بیمار پس از ابتلای به سكتهی قلبی میتواند ورزشهایی را كه قبلا انجام میداده است از سر بگیرد. مثلا، اگر شما قبل از سكته به طور منظم به ورزش دوچرخهسواری میپرداختهاید، پس از شفا یافتن هم با رعایت بعضی شرایط میتوانید این ورزش را ادامه دهید.
در عوض به هیچوجه منطقی نیست كه به مرد 60 سالهای كه پیش از سكته هیچگونه آشنایی با دوچرخهسواری نداشته اجازه دهیم به این كار بپردازد.
نكات عمده در برنامههای ورزشی
نكات عمده در برنامههای لازم و طرحریزی شده از جانب پزشك، در مراحل اولیه عبارتند از: تعیین زمان پیادهروی در بخش (پس از عمل جراحی)
زمان استحمام
زمان ترخیص از بیمارستان
تاریخ مجاز ازسرگیری فعالیتهای جنسی
زمان ازسرگیری كار و فعالیت
تعیین مشاغل نامطلوب و ممنوع
مشاوره جهت نحوهی انجام مسافرتهای احتمالی سرگرمیها و تفریحات سالم
برنامهریزی شروع فعالیتهای ورزشی ملایم تا متوسط و تعیین انواع مجاز و غیرمجاز ورزش.
ورزش كمك موثری است برای ایجاد و حفظ تعادل عصبی رضایتبخش كه همه و بهویژه بیماران بدان نیاز دارند در بسیاری از موارد، ورزش در حكم آرامبخشی است كه كمتر دارویی به پای آن میرسد. در ماهها و سالهای پس از سكتهی قلبی، ورزش موجب بازگشت اعتماد به نفس میشود، بیمار شفا یافته به یاری ورزش، حس اعتماد به نفس خود را باز مییابد. در واقع بیمار با ورزش به خود و دیگران ثابت میكند كه هنوز توانایی انجام كارهای خود را دارد. در حقیقت مساله مهم این است كه فرد در حال نقاهت یا شفا یافته، یك بیمار یا یك موجود ناتوان به نظر نرسد.
در هر صورت روی آوردن به ورزش پس از ابتلا به سكتهی قلبی نه فقط ممكن، بلكه بسیار مطلوب است.
نكات كلیدی ورزش در بیماران قلبی
از توجه به پنج اصل اساسی زیر نباید غفلت كرد:
1 – بیمار پس از ابتلای به سكتهی قلبی میتواند ورزشهایی را كه قبلا انجام میداده است از سر بگیرد. مثلا، اگر شما قبل از سكته به طور منظم به ورزش دوچرخهسواری میپرداختهاید، پس از شفا یافتن هم با رعایت بعضی شرایط میتوانید این ورزش را ادامه دهید. در عوض به هیچوجه منطقی نیست كه به مرد 60 سالهای كه پیش از سكته هیچگونه آشنایی با دوچرخهسواری نداشته اجازه دهیم به این كار بپردازد.
2 – برای یك بیمار آنچه هم است روش انجام دادن فعالیتهای ورزشی است و نوع ورزش اهمیت چندانی ندارد. به همین علت است كه باید هر نوع فعالیت ورزشی رقابتی را بدون استثناء ممنوع شمرد. چرا؟ برای اینكه ورزشكار رها یافته از سكته، در هر لحظه باید بر خود مسلط باشد و تحت تاثیر رفتار حریف قرار نگیرد تا بتواند در هر لحظه كه بخواهد، متوقف شود یا فعالیت خود را كاهش دهد.
3 – هرگز بلافاصله پس از صرف غذا ورزش نكنید. یك استراحت دو ساعته نه فقط مطلوب بلكه ضروری است.
4 – باید از فعالیتهای ورزشی در گرما یا سرمای شدید (به ویژه در فضای آزاد و سرد) پرهیز كرد.
رعایت نظم، ترتیب و اعتدال در فعالیتهای ورزشی، رسیدن به نوعی انضباط را در پی خواهد داشت كه مسلما در زمینههای دیگر زندگی روزانه نیز آثار مفیدی بر جای خواهد گذاشت. پس بسیار مهم و حتی حیاتی است كه اعتدال را رعایت كرده و هرگز تا مرحلهی خستگی، نفس نفس زدن و درد پیش نروید. حتی لازم است كه خیلی پیش از این مرحله دست از فعالیت بكشید. پس از درك، پذیرش و رعایت این اصول است كه میتوانید به انتخاب ورزش مورد نظر خود بپردازید.
انواع ورزشها برای بیماران قلبی
انواع ورزش برای بیماران دارای سكتهی قلبی به سه گروه عمده تقسیم میشود:
1 – ورزشهای مطلوب 2- ورزشهای مشروط 3- ورزشهای ممنوع
ورزشهای مطلوب
پیادهروی: پیادهروی، نه فقط مطلوب است بلكه توصیه هم میشود. پیادهروی یكی از بهترین ورزشها در هوای آزاد است كه میتوانید آهنگ و مدت آن را بر حسب وضع و حال خود انتخاب كنید. پیادهروی را میتوان در تمام فصول سال ادامه داد. مكان پیادهروی بهتر است در زمینهای ناهموار نباشد، پیادهروی را نباید با كوهنوردی اشتباه كرد. همچنین از پیادهروی در هوای بسیار سرد و بسیار گرم و یا در جهت مخالف باد باید اجتناب ورزید. سرانجام فراموش نكنید كه در محاسبات خود فاصلهها را در دو ضرب كنید، چون همانطور كه میدانید باید به فكر برگشتن هم باشید.
ژیمناستیك: حركات روی بارفیكس و حلقه را باید كنار بگذارید. اما حركتهای موزون و نرمشهای ملایم این ورزش نه فقط مجاز بلكه بسیار هم مطلوب شمرده میشود. سعی كنید این حركتها را طی دورههای زمانی كوتاهمدت و در صورت امكان صبحها انجام دهید و از تلاشهای سنگین و درازمدت بپرهیزید.
شنا: ورزش مناسبی است، مشروط به آنكه از زیادهروی اجتناب كنید. شیرجه رفتن از ارتفاع زیاد یا 800 متر شنای كرال در آب بسیار سرد، چیزی نیست كه مناسب حال یك فرد رها یافته از سكتهی قلبی باشد. هر چند حتی قبل از سكته هم، چنین زیادهرویهایی مناسب نیست. بهتر است در فصل مناسب، در آب مناسب و به اندازه و با آهنگ مناسب شنا كنید، بهتدریج وارد آب شوید تا دچار «گرفتگی» ماهیچهها نشوید.
حتیالمقدور شنای قورباغه را به شنای كرال ترجیح دهید. هر چند دقیقه یك بار بدون خجالت اندكی كنار استخر استراحت كنید و از شنای انفرادی درازمدت و دور از ساحل نیز خودداری كنید. شنا در آب رودخانه و دریاچههای كوهستانی نیز توصیه نمیشود، زیرا آب معمولا بسیار سرد است. توجه داشته باشید كه بلافاصله پس از صرف غذا به شنا مبادرت نكنید و بگذارید حداقل 2 ساعت از صرف غذا بگذرد.
دوچرخهسوار: ورزشی است كه لزوما باید با چند احتیاط همراه باشد: این ورزش را جز در زمینهای هموار انجام ندهید، به گشت و گذارهای دور و دراز نروید، در سرما و گرمای شدید ركاب نزنید.
اسبسواری: این ورزش برای مبتلایان به سكته قلبی مناسب است. هر چند امكانات آن برای همه فراهم نیست. لازم به ذكر است كه پذیرش داوطلبان در باشگاه، منوط به موافقت پزشك متخصص قلب است.
پینگپونگ: این ورزش به شرط آنكه زیاد به درازا نكشد، ممنوع نیست.
ورزشهای مشروط
اسكی: اسكی را میتوان پس از گذشت 2 سال از سكته، برای كسانی كه قبلا به طور منظم به این ورزش میپرداختهاند، مجاز شمرد. اما توجه داشته باشید كه در این ورزش، علاوه بر خستگی ناشی از خود ورزش اسكی، خستگیهای دیگری هم كه از محیط خاص این ورزش ناشی میشود بر اسكیبازان فشار میآورد. ارتفاع، سرمازدگی در پیست از جمله دشواریهای خاص ورزش اسكی هستند. باید از اسكی در ارتفاعات بالا و در شیبهای تند و با سرعتهای زیاد و جهشهای چشمگیر كلا پرهیز كرد.
ورزشهای ممنوع
این گونه ورزشها كم نیستند، ولی ممنوعیت آنها چنان آشكار است كه نیازی به هیچگونه توضیح یا توجیه ندارد. برخی از مسابقات ورزشهای مطلقا ممنوع عبارتند از: مسابقات دوومیدانی، بسكتبال، بولینگ، بوكس، شكار، تمام مسابقهها، شمشیربازی، كشتی، فوتبال، شیرجه، اسكی در ارتفاعات بالا و پیستهای ناهموار، تنیس، والیبال، جودو، كاراته و مانند اینها.
چنانكه ملاحظه میفرمایید تمام ورزشهای ممنوع خستهكنندهاند و حتی شخص سالم را هم به نفس نفس میاندازند.
فرد بیمار، با ورزش میتواند علاوه بر آنكه وضعیت روحی خود را بهبود بخشد، شرایط روحی و روانی مناسبی نیز در مقابل بیماری پیدا نماید. به شرط آنكه در انتخاب نوع و نحوه ورزش كردن خود دقت لازم را بنماید.
کمردرد بعد از سرماخوردگی دومین عامل مراجعه ی بیماران به پزشک است. همچنین پنجمین علت رایج بستری شدن در بیمارستان ها است و سومین جراحی شایع، در مورد بیماران کمردردی صورت می پذیرد. شاید جالب باشد که بدانید شکایت ۵۶ درصد از مردم کل دنیا هم بلافاصله بعد از بیدار شدن از خواب یا انجام فعالیت های زناشویی، از کمردرد است و بهتر است این را هم بگوییم که کمردرد فقط به دلیل بلند کردن اجسام سنگین یا بد خوابیدن به وجود نمی آید بلکه مجموعه عوامل و عادات غلطی که هر فرد در طول روز و فعالیت های روزانه اش آنها را دنبال می کند، باعث به وجود آمدن این درد کمرشکن می شوند. دراین بخش ما به چند عادت غلطی که ابتلا به کمردرد را در پی دارند اشاره و راه حل کنار گذاشتن آن عادت را هم عنوان می کنیم، تا اگر شما هم از درد کمر رنج می برید، بتوانید عادت های غلط تان را بشناسید و آنها را رفع کنید.
۱) پشت میز نشینی
آیا می دانید که نشستن، چهل درصد از ایستادن به ستون فقرات شما فشار وارد می کند؟ خیلی از افراد بعد از چند روزی که کار زیاد، تمام وقت شان را پر می کند از دردکمر هم علاوه بر خستگی روحی شکایت دارند و شاید ندانند که نشستن بیش از حد، آن هم در وضعیتی غیرمتعارف و غیر استاندارد به کمرشان آسیب رسانده است. ماهیچه های کمر وقتی که ساعات زیادی بی کار و در یک وضعیت قرار می گیرند، ضعیف می شوند و این ضعف باعث احساس درد می شود، نشستن در زاویه ۱۳۵ درجه کمک شایانی به کاهش فشار روی ستون فقرات تان می کند. بنابراین هر چند دقیقه یک بار از حالت نود درجه یا کمتر خارج شوید و کمی لم دهید و به حالت ۱۳۵ درجه دربیایید.
۲) رانندگی های طولانی مدت
رانندگی های طولانی مدت، آن هم در حالتی که گردن و شانه ها به سمت جلو خم باشند، سبب سفت شدن قفسه سینه و در نتیجه فشار آمدن به گردن و ستون فقرات می شود. بنابراین کمردرد، مشکل غیرقابل تصوری در میان رانندگان بین شهری و حتی درون شهری نیست. این اشخاص باید در زاویه نود درجه بنشینند و صندلی خود را به فرمان ماشین نزدیک کنند تا هیچ گونه کششی به سمت جلو نداشته باشند. هر دو یا سه ساعت یک بار هم توقف کنند و پنج دقیقه نرمش انجام دهند.
۳) فراموش کردن فعالیت های ورزشی
نتایج جدیدترین تحقیقات نشان داده اند که چهل درصد از افرادی که بعد از ابتلا به کمردرد، دور ورزش را خط کشیده اند یا فعالیت های ورزشی شان را کم کرده اند، شدت درد کمرشان بیشتر شده است. به گفته ی وی متخصصین و جراحان ستون فقرات، ورزش کردن برای بهبود بسیاری از بیماری ها مؤثر است. پیاده روی های سبک و منظم و انجام دادن نرمش هایی مانند خم کردن بدن و رساندن نوک انگشتان دست تا زیر زانو برای التیام درد کمر بسیار مفید است.
۴) نادیده گرفتن فعالیت هایی مانند یوگا
شاید برای تان عجیب باشد اگر بگوییم یوگا نه تنها باعث کاهش استرس می شود. بلکه تا حد قابل قبولی دردهایی مثل کمردرد را هم کم می کند. به گفته ی محققان دانشگاه واشنگتن براساس تحقیقی که روی ۱۰۱ بیمار مبتلا به کمردرد انجام داده اند، انجام فعالیتی مثل یوگا که نفس عمیق و آرامش جسم و تن در طول فعالیت را در پی دارد، می تواند اثر به سزایی در کاهش کمردرد در کنار ورزش های فیزیکی دیگر داشته باشد.
۵) اعتیاد به شکستن قولنج
کم نیستند افرادی که برای التیام درد کمرشان یا از روی عادت، اقدام به شکستن قولنج خود می کنند و نمی دانند که این کار نه تنها دردشان را کم نمی کند، بلکه به مرور زمان باعث به وجود آمدن یا تشدید آسیب های کمری شان می شود. شما برای اینکه کمردرد نگیرید، به ماهیچه های کمری قوی و ستون فقراتی سالم نیاز دارید، بنابراین سعی کنید این عادت اشتباه را از سرتان خارج کنید و هر وقت احساس کردید که کمرتان ناراحت است، به جای شکستن قولنج، چند نرمش ساده انجام دهید. خم شدن به پایین و طرفین به صورت آرام آرام می تواند میل به شکستن قولنج را در وجودتان سرکوب کند.
۶) تغذیه نامناسب
شاید کمتر کسی فکر کند که تغذیه هم می تواند در کاهش کمردرد موثر باشد، اما دانشمندان اعتقاد دارند که تغذیه ی مناسب همان قدر که می تواند در داشتن قلب و وزن و فشار خونی متناسب و سالم مؤثر باشد، می توان برای جلوگیری از کمردرد هم مفید واقع شود. نتیجه ی تازه ترین تحقیقات نشان می دهند که تغذیه ی نامناسب و در نتیجه سوخت و ساز شیمیایی نامتناسب در بدن باعث افزایش ارسال سیگنال های عصبی حاوی پیغام درد به مغز می شود. رژیم غذایی مناسب برای افراد مبتلا به کمردرد، رژیمی است که بتواند التهاب بدن را کاهش دهد و برای کاهش این التهاب و در نتیجه کاهش کمردردتان باید از خوردن بیش از حد مواد حاوی کافئین مثل چای یا قهوه ی غلیظ یا غذاهای فرآوری شده مثل سوسیس، کالباس و انواع کنسروها بپرهیزید.
۷) حمل کیف های سنگین
میزان آسیبی که حمل کردن کیف های سنگین به ستون فقرات وارد می کند با آسیبی که هنگام انجام دادن ورزش های حرفه یی و سنگین به ستون فقرات وارد می شود برابری می کند و این زنگ خطری است برای افرادی که در طول روز با کیف دستی های سنگین روانه ی محل کار، خرید یا محل درس شان می شوند.
۸) تشک های قدیمی
عمر مفید یک تشک خوب بین نه تا ده سال است. اما اگر خواب راحتی ندارید یا بیشتر وقت ها اول صبح کمرتان درد می کند، ممکن است مشکل از تشک تان باشد، حتی اگر پنج یا شش سال بیشتر از عمرش گذشته باشد بهتر است هر پنج سال یک بار تشک تان را عوض کنید و یک تشک خوب و طبی بخرید.
۹) پوشیدن کفش های پاشنه بلند
وقتی که شما کفش پاشنه بلندی به پا می کنید، برای حفظ تعادل بدن تان مجبورید که کمی متمایل به جلو راه بروید و کمرتان را هم وادار به تحمل وزن بیشتری کنید. همچنین پوشیدن انواع صندل ها هم باعث حرکت مداوم پاهای تان به طرفین و درنتیجه وارد آمدن فشاری مضاعف به ستون فقرات تان می شود. برای رفت و آمد روزانه به محل کار یا تحصیل یا حتی خرید، از کفش های سبک و راحت استفاده کنید.
۱۰) اعتیاد به برنامه های تلویزیونی
اگر دشمن خودتان و کمرتان هستید، می توانید برای هر چه بهتر و سریع تر آسیب رساندن به ستون فقرات تان ساعت ها جلوی تلویزیون چمباتمه بزنید و مشغول تماشای فیلم های سینمایی، سریال ها یا فوتبال شوید. بهتر است هنگام تماشای تلویزیون کنترل آن را دورتر از خود قرار دهید تا در طول برنامه چند مرتبه مجبور به بلند شدن از جای خود و تغییر وضعیت تان شوید.
نشانههایی وجود دارند كه به شما هشدار میدهد باید مصرف كلسیم را در رژیم غذایی خود افزایش دهید.
ماست بخورید تا قوی شوید
آیا میدانید فقط 10 درصد كودكان زیر 12 سال مقدار كافی كلسیم برای رشد و نمو مناسب را دریافت میكنند؟ در حقیقت امروز مردم از مواد حاوی كلسیم بسیار كم استفاده میكنند و به همین دلیل كمبود كلسیم تبدیل به مشكلی اساسی شده است. متخصصان نیز به فكر راهی برای برطرف كردن این مشكل هستند.
بدن ما برای داشتن استخوانهای قوی و سالم به مصرف مقدار كافی كلسیم نیاز دارد و كمبود آن موجب بروز مشكلات استخوانی و پوكی استخوان میشود. البته این مشكلات، كیفیت زندگی فرد را نیز تحتتاثیر قرار میدهد.
بنابراین بهترین كار آن است كه از همان دوران كودكی به رژیم غذایی مناسب و مصرف مقدار كافی كلسیم اهمیت دهیم و استفاده از مواد غذایی حاوی كلسیم را فراموش نكنیم.
اغلب مردم میدانند شیر منبع خوبی از كلسیم است و به همین دلیل سعی میكنند به مقدار كافی شیر بنوشند. در تبلیغات نیز همیشه از كلسیم موجود در شیر و اهمیت مصرف آن برای تقویت استخوانها صحبت شده است. اما ما تا چه حد درباره كلسیم اطلاعات داریم؟ آیا شیر تنها و بهترین منبع دریافت كلسیم است؟ آیا تنها نوشیدن مقداری شیر در روز برای سلامت استخوانها كافی است؟
اهمیت كلسیم برای بدن
به طور تقریبی 90 درصد كلسیم موجود در بدن در دندانها و استخوانها ذخیره میشود. البته علاوه بر سلامت استخوانها و دندانها، بسیاری دیگر از فعالیتهای بدن نیز به وجود مقدار كافی كلسیم وابسته است.بنابراین كاملا مشخص است كمبود كلسیم میتواند چه عوارضی ایجاد كند؛ در شرایطی كه بدن با كمبود كلسیم روبهرو باشد برای انجام فعالیتهای خود كلسیم مورد نظر را از استخوانها و دندانها تامین میكند. به همین دلیل هم بتدریج سلامت دندانها و استخوانها به خطر میافتد.
البته همانطور كه میدانیم، زنان یائسه بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به پوكی استخوان قرار دارند و به همین دلیل كمبود كلسیم برای آنها خطرناكتر است.
برای سلامت استخوانها ویتامین D را نیز فراموش نكنید. وجود این ویتامین برای استفاده مناسب كلسیم موجود در بدن مفید و ضروری است. میتوانید این ویتامین را از مواد غذایی خاصی مانند ماهی یا محصولاتی كه حاوی ویتامین D هستند، مانند شیر و آبمیوههای حاوی این ویتامین، دریافت كنید.
مواد غذایی حاوی كلسیم
وقتی صحبت از مصرف مقدار كافی كلسیم میشود، اغلب مردم به یاد قرصها و مكملهای كلسیم میافتند. در حالی كه باید بدانیم به راحتی میتوان با افزودن مقدار كافی مواد غذایی حاوی كلسیم مشكل را برطرف كرد.
با اینكه همه میدانند شیر یكی از بهترین منابع كلسیم است، اما آیا میدانید ماست 30 تا 40 درصد بیشتر از شیر كلسیم دارد؟ البته علاوه بر شیر و ماست و دیگر محصولات لبنی، سبزیجات سبزرنگ مانند بروكلی و اسفناج نیز حاوی مقدار مناسبی كلسیم است.
بنابراین با افزودن این مواد غذایی به رژیم غذایی خود ـ البته در كنار مصرف شیر ـ میتوانید احتمال كمبود كلسیم و در نتیجه ابتلا به بیماریهای مختلف را كاهش دهید.
كمبود كلسیم چه علائمی دارد؟
نشانههایی وجود دارند كه به شما هشدار میدهد باید مصرف كلسیم را در رژیم غذایی خود افزایش دهید. بنابراین چنانچه دچار درد و گرفتگی عضلات شدهاید، دستها و پاهایتان سوزن سوزن میشود یا بیحس است و با شكستگیهای مكرر دست و پا روبهرو هستید، باید مصرف مواد غذایی حاوی كلسیم را افزایش دهید.البته چنانچه نشانهها شدیدتر است یا مدت زمانی طولانی ادامه پیدا میكند، مراجعه به پزشك را نیز فراموش نكنید.
مبارزه با سرطان از طریق غذاهای مصرفی
هیچ ماده غذایی واحدی نمیتواند خطر سرطان را کاهش دهد، اما ممکن است کاربرد ترکیب مناسب مواد غذایی در کاهش دادن این خطر مهم باشد. در تعیین مواد غذایی مصرفی، باید بین دست کم دو سوم مواد غذایی گیاهی و حداکثر یک سوم مواد غذایی حیوانی موازنه برقرار شود. این رژیم غذایی ابزار مهمی برای مبارزه با سرطان است. باید گزینههای بهتر و بدتر مواد غذایی را بررسی و ارزیابی نمود.میوهها و سبزیجات سرشار از موادی مغذی هستند که با سرطان مبارزه میکنند، و هرچه پر رنگتر باشد ، مواد مغذی بیشتری در بر دارند. این مواد غذایی میتوانند به شخص کمک کنند به وزن مناسب وزن دست یابد و آن را حفظ کند، و بنابراین از این طریق هم به کمتر شدن خطر سرطان کمک میکنند. با داشتن اضافه وزن، خطر چند نوع سرطان افزایش مییابد، از جمله سرطانهای روده بزرگ، مری، و کلیه. هدف باید این باشد که در طول روز دست کم پنج پرس میوه و سبزی که به نحوی صحیح آماده شده است مصرف شود.
فولات ویتامین B مهمی است که امکان دارد در کمک به محافظت از بدن در برابر سرطانهای روده بزرگ (کولون)، راستروده (رکتوم)، و پستان مفید باشد. فولات به مقدار فراوان در مواد غذایی که بهعنوان صبحانه مصرف میشوند وجود دارد. ذرت تقویت (غنیسازی) شده و فرآورده های گندم سبوس نگرفته، و همچنین آب پرتقال و خربزه و توت فرنگی، منابع مناسبی برای تأمین فولات هستند.
مارچوبه و تخم مرغ منابع خوب دیگری برای تأمین فولات میباشند، و فولات در جگر مرغ، لوبیا، دانه آفتاب گردان، و سبزیجات برگی سبز رنگ مانند اسفناج یا کاهوی رومی (که دارای برگهای درازی است) هم وجود دارد. بهترین راه بهدست آوردن فولات خوردن قرص حاوی آن نمیباشد، بلکه باید مقدار کافی میوه، سبزی، و فرآورده های غلات غنیسازی شده مصرف شود.
احتمالاً مصرف هرازگاهی یک همبرگر یا یک ساندویچ سوسیس ضرری ندارد. اما کاهش دادن میزان مصرف گوشتهای فرآوری شده، مانند سوسیس دودی ،کالباس و همبرگر امکان دارد در کمتر کردن خطر سرطان های روده بزرگ و راستروده (کولورکتال) و معده مفید باشد. همچنین، ممکن است خوردن گوشت هایی که با دودی کردن یا با استفاده از نمک نگهداری شدهاند شخص را در معرض عواملی قرار دهد که بهطور بالقوه میتوانند باعث ایجاد سرطان بشوند.
مشخص نیست که آیا این ویژگی بهخاطر وجود لیکوپن، رنگدانهای که رنگ قرمز گوجه فرنگی ناشی از آن است، یا مادهای دیگر میباشد. اما در برخی از مطالعا ، خوردن گوجه فرنگی را با کاهش خطر چند نوع سرطان، از جمله سرطان پروستات، ربط دادهاند. همچنین، بررسیهای به عمل آمده حاکی از آن است که محصولات فرآوری شده گوجه فرنگی، مانند افشره و سس یا خمیر گوجه فرنگی، پتانسیل ضد سرطانی بودن گوجه فرنگی را افزایش میدهند.
گرچه شواهد موجود هنوز به یک اندازه قابلاطمینان نیستند، ممکن است چای، مخصوصاً چای سبز، یک ماده ضد سرطانی قوی باشد. در مطالعات آزمایشگاهی، چای سبز از ایجاد سرطان در سلول های روده بزرگ، کبد، پستان، و پروستات جلوگیری نموده یا سرعت تشکیل این سرطانها را کاهش داده و همچنین تأثیری مشابه بر بافت ریه و پوست داشته است. در برخی از مطالعات درازمدتتر، مصرف چای را با کمتر شدن خطر سرطانهای مثانه، معده، و لوزالمعده ربط دادهاند.انگور و افشره انگور، مخصوصاً انگور ارغوانی و قرمز ، حاوی رزوراترول هستند. رزوراترول ویژگیهای قوی آنتی اکسیدانی و ضد التهابی دارد، و در مطالعات آزمایشگاهی از وارد شدن نوعی صدمه جلوگیری کرده است که این صدمه امکان دارد آغاز کننده فرآیند سرطان در سلولها باشد. شواهد کافی موجود نمیباشد تا بتوان گفت که ممکن است خوردن انگور در پیشگیری یا درمان سرطان مفید است.
سرطانهای دهان، گلو، حنجره، مری، کبد، و پستان همگی با نوشیدن مشروبات الکلی ارتباط دارند. ممکن است الکل خطر سرطان روده بزرگ و راستروده را هم افزایش دهد. لذا توصیه می شود برای کاهش خطر ابتلای سرطان از مصرف مشروبات الکلی اجتناب شود.
آب نه تنها تشنگی را برطرف میسازد که شاید از بدن در برابر سرطان هم محافظت کند. کمتر شدن خطر سرطان ناشی از کاهش یافتن غلظت عوامل بالقوه سرطانزای موجود در مثانه است. همچنین، نوشیدن مقدار بیشتری از مایعات باعث میشود شخص به دفعات بیشتری ادرار کند، و از این طریق مدت زمانی که این عوامل با آستر مثانه در تماس هستند کمتر خواهد بود.لوبیا آنقدر برای انسان فایده دارد که امکان مفید بودن آن در مبارزه با سرطان هم باعث تعجب نمیشود. لوبیا حاوی چند ماده شیمیایی قوی است که امکان دارد از سلولهای بدن در برابر صدماتی محافظت کنند که این صدمات ممکن است به تشکیل سرطان منتهی شوند. در آزمایشگاه، این مواد رشد تومور را کند کردند و مانع از آن شدند که تومور موادی را رهاسازی کند که به سلولهای اطراف صدمه میزنند.
سبزیجان خانواده شب بو (یا کلم یا چلیپاییان ، شامل بروکلی، گل کلم، کلم بروکسل (فندوقی)، نوعی کلم چینی بنام bok choy، و کلم پیچ است. با سرخ کردن سریع همراه با بهم زدن بی وقفه این سبزیجات خانواده کلم در حرارت بالا در ماهیتابهای که در آن اندکی روغن وجود دارد (stir frying) میتوان غذایی عالی تهیه نمود، و با افزودن سبزیجات خانواده کلم به سالاد میتوان سالادی واقعاً خوشمزه آماده نمود. اما مهمتر از همه اینکه امکان دارد اجزای موجود در این سبزیجات به بدن کمک کنند در برابر سرطانهایی مانند سرطانهای روده بزرگ، پستان، ریه، و گردن رحم از خود محافظت نماید.
سبزیجات برگدار به رنگ سبز تیره مانند برگ خردل، کاهو، کلم پیچ، کاسنی (اندیو)، اسفناج، و چغندر برگی یا اسفناجی (chard)، دارای مقدار فراوانی فیبر غذایی، فولات، و کاروتنویید میباشند. ممکن است این مواد مغذی در محافظت از بدن در برابر سرطانهای دهان، حنجره، لوزالمعده، ریه، پوست، و معده مفید باشند.
کورکومین جزء اصلی تشکیلدهنده ادویه هندی بنام زردچوبه میباشد و مادهای است که از پتانسیل ضدسرطانی بودن برخورداراست. در مطالعات آزمایشگاهی مشخص شده است که کورکومین میتواند تغییر شکل، تکثیر، و حمله سلولهای سرطانی را در گروه متنوعی از سرطانها مهار کند.
ممکن است نحوه پختن گوشت از نظر میزان خطر سرطانی که گوشت بهوجود میآورد مهم باشد. سرخ نمودن، در کبابپز پختن، و پختن با شعله آتش در درجه حرارت بسیار بالا باعث تشکیل مواد شیمیایی میشود که امکان دارد خطر سرطان را افزایش دهند. بهنظر میآید در دیگر روشهای پختن، مانند آب پز کردن یا آرام پختن یا با بخار پختن، تعداد کمتری از این مواد شیمیایی بهوجود میآید. و به هنگام آب پز کردن گوشت باید به یاد داشت که مقدار زیادی سبزیجات مفید و محافظتکننده به آن اضافه شود.
توت فرنگی و تمشک دارای ماده شیمیایی گیاهی به نام الاژیک اسید هستند که آنتی اکسیدانی قوی میباشد و امکان دارد به طور همزمان به چند طریق با سرطان مبارزه کند، از جمله اینکه مواد سرطانزای خاصی را غیرفعال سازد و رشد سلولهای سرطانی را کند نماید.امکان دارد آنتی اکسیدانهای قوی موجود در سیاه گیله یا قره قاط در پشتیبانی از سلامتی ما، از جمله در برابر سرطان، ارزش های گوناگونی داشته باشند. آنتی اکسیدانها با خلاص کردن بدن از شر رادیکالهای آزاد، پیش از آنکه این رادیکالهای آزاد به سلولها صدمهای وارد نمایند، با سرطان مبارزه میکنند. برای افزایش میزان مصرف این توت مفید، باید استفاده از سیاه گیله را برای پوشاندن روی آرد جو دوسر (بلغور جو)، ذرت سرد، ماست، و حتی سالاد، امتحان کرد.شاید شکر مستقیماً باعث ایجاد سرطان نشود، اما امکان دارد جایگزین غذاهایی سرشار از مواد مغذی شود که این مواد مغذی به محافظت از بدن در برابر سرطان کمک میکنند. شکر مقدار کالری دریافتی را افزایش میدهد، که این امر در افزایش وزن و چاقی نقش دارد. ممکن است اضافه وزن یکی از عوامل خطر سرطان باشد. میوه، که مجموعهای سرشار از ویتامین است، جایگزینی خوشمزه برای شکر میباشد.