توبه ; شرایط و مراحل توبه
توبه ; شرایط و مراحل توبه
مراحل توبه
در هر توبهای ابتدا لطف شامل بنده گنهکار شده و او را متنبه میکند و به زشتی کارهایش آگاه میسازد. آنگاه بنده بر اثر این تنبیه و بیداری به سوی خدای سبحان بازگشته و از تقصیر خویش توبه میکند. سپس دوباره خداوند سبحان عنایتش را شامل بنده تائب قرار میدهد و توبهاش را میپذیرد. پس هر توبه انسان، همراه با دو توبه خداوند سبحان به سوی بندهاش میباشد. بر این اساس، حقیقت توبه که به معنای بازگشت در رجوع است دارای سه مرحله است:
الف) توبهای از خداوند بر بنده، که سبب بیداری بنده از زشتی و گناه میگردد.
ب) توبهای از بنده به سوی خدا، که در اظهار ندامت و پشیمانی او از گناه، تجلی مییابد
ج) توبهای از خدای سبحان به سوی بنده، که او را به درگاه خویش راه داده و توبهاش را میپذیرد.
شرایط صحّت و کمال توبه
شخصی برای خودنمایی در محضر حضرت علی علیه السلام گفت: استغفرالله. حضرت به او فرمود: مادرت به عزایت بنشیند. آیا میدانی استغفار از چه درجه بالایی برخوردار است؟ سپس فرمود: استغفار و توبه دارای شش پایه است: ۱- پشیمانی از گناهان قبل. ۲- تصمیم بر ترک گناه. ۳- ادای حق مردم. ۴- ادای حقالله. ۵- ذوب شدن گوشت بدن که از غذای حرام روئیده شده با حزن و اندوه. ۶- بدن انسان، درد اطاعت خدا را بچشد همانگونه که شیرینی نگاه را میچشد. در این هنگام بگو: استغفرالله.
علت قبول نشدن توبه
گنهکار در صورتیکه فرصت توبه داشته باشد و توبه را همراه با شرایط آن به جا آورد، بدون تردید توبهاش مورد پذیرش حق است، ولی اگر فرصت توبه را از دست دهد تا مرگش فرا رسد، آنگاه از گذشته توبه کند یا توبهای منهای شرایط معین شده انجام دهد یا پس از ایمان، کافر گردد، البته توبهاش مورد پذیرش نخواهد بود.
خداوند در سوره نساء میفرماید: «ولی توبه کسانیکه کارهای بد را انجام میدهند، تا هنگامیکه مرگ یکی از آنها فرا میرسد میگوید: الان توبه کردم، پذیرفته نیست و نه کسانیکه در حال کفر از دنیا میروند؛ اینها کسانی هستند که عذاب دردناکی برایشان فراهم کردهایم». و در سوره آلعمران همین مطلب را بیان میفرماید: «کسانیکه پس از ایمان آوردن، کافر شدند و سپس بر کفر خود افزودند، هیچگاه توبه آنان، (که از روی ناچاری یا در آستانه مرگ صورت میگیرد) پذیرفته نمیشود و آنها گمراهان (واقعی)اند.»
در هر توبهای ابتدا لطف شامل بنده گنهکار شده و او را متنبه میکند و به زشتی کارهایش آگاه میسازد. آنگاه بنده بر اثر این تنبیه و بیداری به سوی خدای سبحان بازگشته و از تقصیر خویش توبه میکند. سپس دوباره خداوند سبحان عنایتش را شامل بنده تائب قرار میدهد و توبهاش را میپذیرد. پس هر توبه انسان، همراه با دو توبه خداوند سبحان به سوی بندهاش میباشد. بر این اساس، حقیقت توبه که به معنای بازگشت در رجوع است دارای سه مرحله است:
الف) توبهای از خداوند بر بنده، که سبب بیداری بنده از زشتی و گناه میگردد.
ب) توبهای از بنده به سوی خدا، که در اظهار ندامت و پشیمانی او از گناه، تجلی مییابد
ج) توبهای از خدای سبحان به سوی بنده، که او را به درگاه خویش راه داده و توبهاش را میپذیرد.
شرایط صحّت و کمال توبه
شخصی برای خودنمایی در محضر حضرت علی علیه السلام گفت: استغفرالله. حضرت به او فرمود: مادرت به عزایت بنشیند. آیا میدانی استغفار از چه درجه بالایی برخوردار است؟ سپس فرمود: استغفار و توبه دارای شش پایه است: ۱- پشیمانی از گناهان قبل. ۲- تصمیم بر ترک گناه. ۳- ادای حق مردم. ۴- ادای حقالله. ۵- ذوب شدن گوشت بدن که از غذای حرام روئیده شده با حزن و اندوه. ۶- بدن انسان، درد اطاعت خدا را بچشد همانگونه که شیرینی نگاه را میچشد. در این هنگام بگو: استغفرالله.
علت قبول نشدن توبه
گنهکار در صورتیکه فرصت توبه داشته باشد و توبه را همراه با شرایط آن به جا آورد، بدون تردید توبهاش مورد پذیرش حق است، ولی اگر فرصت توبه را از دست دهد تا مرگش فرا رسد، آنگاه از گذشته توبه کند یا توبهای منهای شرایط معین شده انجام دهد یا پس از ایمان، کافر گردد، البته توبهاش مورد پذیرش نخواهد بود.
خداوند در سوره نساء میفرماید: «ولی توبه کسانیکه کارهای بد را انجام میدهند، تا هنگامیکه مرگ یکی از آنها فرا میرسد میگوید: الان توبه کردم، پذیرفته نیست و نه کسانیکه در حال کفر از دنیا میروند؛ اینها کسانی هستند که عذاب دردناکی برایشان فراهم کردهایم». و در سوره آلعمران همین مطلب را بیان میفرماید: «کسانیکه پس از ایمان آوردن، کافر شدند و سپس بر کفر خود افزودند، هیچگاه توبه آنان، (که از روی ناچاری یا در آستانه مرگ صورت میگیرد) پذیرفته نمیشود و آنها گمراهان (واقعی)اند.»