توضیحی درباره جونقان
توضیحی درباره جونقان
جونقان یا همان «گینه کان» یا « گینه کان» سابق ، شهری در استان چهارمحال و بختیاری در 43 کیلومتری شهرکرد است. در گذشته جز میزدج از محال چهارگانه بود و در حال حاضر از توابع شهرستان فارسان است. این شهر محصور در کوههاست از جنوب کوه سالدران ، از شمال کوه جهانبین و کوه شیخ ، از جنوب شرق نیز کوه و تپه های آلماقاجی این شهر را در آغوش گرفته اند تنگه معروف «درکش ورکش » که در مسیر راه باستانی دزپارت قرار دارد ، در نزدیکی جونقان قرار دارد. این راه باستانی از زمان عیلامیان مورد استفاده ساکنان کوهستان و دامنه های آن قرار می گرفت. آثار و شواهدی مانند طاق سنگی های تنگ درکش ورکش مربوط به دوره ساسانیان و سنگ نوشته ی عصر اتابکان در این تنگ ، حکایت از قدمت و اهمیت این راه و منطقه دارد. مسیر تنگ درکش ورکش که به راه «شتررو» نیز معروف است ، بخش وسیعی از منطقه چهارمحال را به اردل ، دوپلان و در نهایت به خوزستان متصل می کرد. منطقه میزدج بدون تردید به واسطه داشتن منابع آب فراوان و مراتع و چراگاههای غنی ، از دیرباز مورد توجه دامدران و گله داران بوده است. دامنه های سرسبز کوهستانهای چهارمحال و بختیاری ، تفرجگاه و شکارگاه شاهان و حاکمان آل بویه ، سلجوقیه و صفویه بود. همچنین یکی از مناطق ایلاقی طوایف لر بزرگ بوده است. اتابکان لر بزرگ تابستانها را در میزدج و زمستان را در ایذج و مالمیر سپری می کردند. بعد از لرها ، گله داران ترک در این منطقه استقرار یافتند.
ساکنان فعلی جونقان از دو گروه بزرگ ترکها و بختیاری ها تشکیل شده اند. ترکها از قبایل قشقایی و ابیوردی یا بلوردی هستند و بختیاری ها شامل طوایف زنگنه ، اورک ، شالو ، اسیوند ، زراسوند و... می شوند. گروهی فارس زبان و عده ای با منشاء عربی نیز در جونقان زندگی می کنند. زبان رایج اهالی نیز ترکی و لری است. در سال 1356 با تاسیس شهرداری جونقان به شهر تبدیل گردید.
در باره وجه تسمیه جونقان چند روایت وجود دارد:
1- نام جونقان در سابق «گینه کون » یا «گینه کان» بود به احتمال قوی نام گینه برگرفته از واژه گَوَن است ، که در این منطقه فراوان میروید و در گویش لری« گینه کون» به معنی «گون زار» است یعنی جایی که گون زیاد می روید.
2- طبق روایت دیگری ، چون این منطقه دارای اراضی حاصلخیز بوده و در کشاورزی استعداد فراوانی داشته است ، جونقان در اصل «جان دهقان » بود که به مرور که به «جانقان » تغییر یافته است.
3- همچنین گفته اند که اصل و ریشه « گینه کون» از زبان پهلویِ گرفته شده است و از دو بخش «گونه » به معنای برجستگی ، خوب ، شایستگی ، نماد خاص و «گان» که هم پسوند مکان و هم به معنی مثل و مانند است ، ترکیب شده است. چون جونقان از نظر منابع آب ، زمین های حاصلخیز کشاورزی ، مراتع و چراگاههای بکر و غنی و قرار گرفتن بر سر راه عبور کاروان ها ، حائز برجستگی های خاصی بوده به همین دلیل این نام را بر آن نهادند و جونقان معرب گینه گان است.
4- همچنین گفته اند ، جونقان در اصل « جوی خون » است و ریشه در زبان ترکی دارد مفهوم آن اشاره به محل جاری شدن خون دارد و شاید علت آن جنگهایی است که بین دو ایل بختیاری و قشقایی در این مکان رخ دادهاست
ساکنان فعلی جونقان از دو گروه بزرگ ترکها و بختیاری ها تشکیل شده اند. ترکها از قبایل قشقایی و ابیوردی یا بلوردی هستند و بختیاری ها شامل طوایف زنگنه ، اورک ، شالو ، اسیوند ، زراسوند و... می شوند. گروهی فارس زبان و عده ای با منشاء عربی نیز در جونقان زندگی می کنند. زبان رایج اهالی نیز ترکی و لری است. در سال 1356 با تاسیس شهرداری جونقان به شهر تبدیل گردید.
در باره وجه تسمیه جونقان چند روایت وجود دارد:
1- نام جونقان در سابق «گینه کون » یا «گینه کان» بود به احتمال قوی نام گینه برگرفته از واژه گَوَن است ، که در این منطقه فراوان میروید و در گویش لری« گینه کون» به معنی «گون زار» است یعنی جایی که گون زیاد می روید.
2- طبق روایت دیگری ، چون این منطقه دارای اراضی حاصلخیز بوده و در کشاورزی استعداد فراوانی داشته است ، جونقان در اصل «جان دهقان » بود که به مرور که به «جانقان » تغییر یافته است.
3- همچنین گفته اند که اصل و ریشه « گینه کون» از زبان پهلویِ گرفته شده است و از دو بخش «گونه » به معنای برجستگی ، خوب ، شایستگی ، نماد خاص و «گان» که هم پسوند مکان و هم به معنی مثل و مانند است ، ترکیب شده است. چون جونقان از نظر منابع آب ، زمین های حاصلخیز کشاورزی ، مراتع و چراگاههای بکر و غنی و قرار گرفتن بر سر راه عبور کاروان ها ، حائز برجستگی های خاصی بوده به همین دلیل این نام را بر آن نهادند و جونقان معرب گینه گان است.
4- همچنین گفته اند ، جونقان در اصل « جوی خون » است و ریشه در زبان ترکی دارد مفهوم آن اشاره به محل جاری شدن خون دارد و شاید علت آن جنگهایی است که بین دو ایل بختیاری و قشقایی در این مکان رخ دادهاست