دانستنی های گوناگون مخصوص کودکان

از آنجا که فصل تعطیلی و تفریح در پارک‌ها، مراکز تفریحی و شهربازی‌ها رو به آغاز است، کارشناسان تاکید دارند که وسایل بازی سریعتر و بزرگتر در این اماکن تفریحی هرچند به نوبه خود حادثه‌ساز هستند، اما همیشه خطرناکتر از وسایل کوچکتر و به ظاهر بی‌خطر نیستند چرا که همین وسایل کوچک که والدین به خطرات ناشی از آنها اهمیت نمی‌دهند، سالانه بیش از 4000 کودک را تنها در ایالات متحده مصدوم می‌کنند.

این مطالعه که در نشریه «کلینیک کودکان» منتشر شده، اطلاعات تمامی آسیب‌های ناشی از سوار شدن بر وسایل بازی را منتشر کرده است. این اطلاعات حاکی از آن است که از تعداد 4400 مصدومیت در این مراکز تفریحی در هر سال که حدود 20 مصدومیت در روز را شامل می‌شود، موارد آسیب‌دیدگی‌ ناشی از سوار شدن بر ترن‌های هوایی و ماشین مسابقه به ترتیب شامل 10.1 و 3.9 درصد می‌شود اما آسیب‌دیدگی‌های ناشی از سوار شدن بر تاب‌های گردان 20.9 درصد از کل مصدومیت‌ها را دربرمی‌گیرد.همچنین اصلی‌ترین دلیل این قبیل آسیب‌دیدگی‌ها سقوط و زمین خوردن عنوان شده است.

با این حال کارخانجات تولیدکننده این وسایل بازی مدعی هستند که امنیت برای آنها اولویت اصلی در تولید این وسایل است.

آنها می‌گویند:« این تعداد مصدومیت‌ها در مقایسه با 300 میلیون کاربر این وسایل در پارک‌ها بسیار ناچیز است. آنها مدعی شدند تنها در کمتر از دو درصد این آسیب‌دیدگی‌ها نیاز به مراجعه به مراکز درمانی وجود دارد.»

بهترین توصیه‌ برای والدین در این مواقع این است که هشدارها و دستور‌العمل‌های استفاده از این وسایل را جدی بگیرند و اگر بنا به هر دلیلی فرزندشان قادر به سوار شدن بر این وسایل نبود از اصرار بی‌جا خودداری کنند و در عوض یک خوردنی خوشمزه برای فرزند خود بخرند تا به موقع از هر آسیب‌دیدگی‌ احتمالی در کودکشان پیشگیری کنند.

می‌پرسد: «چرا كودک من؟» و بعد وقتی ادامه می‌دهم كه از هر 600 تا 1000 كودکی كه با شكاف كام یا لب متولد می‌شود، دوباره همان سؤال را این بار از عمق چشم‌هایش و از لابه‌لای اشک‌ها می‌پرسد. برای او توضیح می‌دهم كه این نقص به خوبی قابل درمان و كنترل است. علم پزشكی و دندانپزشكی پیشرفت‌های زیادی كرده است و موردی برای نگرانی وجود ندارد. می‌گویم كه می‌توان به‌زودی نوزاد را جراحی كرد و مشكلات را تا حد زیادی كم كرد. برای او می‌گویم كه احساسش قابل درک است.

می‌گویم و می‌گویم و او همچنان از میان هاله‌ای از اشک من را نگاه می‌كند. خوب می‌دانم كه این مادر هم مانند خیلی از مادران دیگر كه كودكانی با شكاف لب و كام داشته‌اند به‌زودی پیش من بر می‌گردد و می‌گوید حالا اوضاع خیلی بهتر است و توانسته‌اند با شرایط كنار بیایند و حال كوچولو هم خوب است و... .

شاید چهره آشنای كودكانی را به خاطر بیاورید كه روی لبشان آثار بخیه از یک جراحی بر‌جای مانده. این چهره شما را به یاد واژه »لب شكری» می‌اندازد. اما اصطلاح علمی آن شكاف كام و لب است. نوزاد ممكن است تنها با شكافی یک طرفه روی لب متولد شود. حالت دیگر این است كه شكاف لب با شكاف كام همراه باشد و كام سخت نیز دچار شكاف باشد و به عبارتی در سقف دهان نوزاد شكاف و سوراخی دیده می‌شود.

این شكاف‌ها ممكن است در یک قسمت از فک مثلا فقط سمت راست باشد كه به آن شكاف یک طرفه گفته می‌شود، اما در حالت‌های شدیدتر بیماری در دو قسمت لب و كام شكاف وجود دارد (شكاف دو طرفه). این اختلال نوعی بیماری مادرزادی محسوب می‌شود كه نوزاد هنگام تولد آن را به همراه دارد. درز روی لب در هفته 5 یا 6 پس از آغاز حاملگی(لقاح) و درز ناحیه كام در هفته 10 جنینی بسته می‌شود. اگر به‌ دلیلی در روند بسته شدن این درزها اختلالی حاصل شود و این درزها بسته نشوند، شكاف‌های لب و كام اتفاق می‌افتد.

كجای كار می‌لنگد؟

علت‌های شكاف كام و لب به خوبی مشخص نیست. بسیاری از عوامل ممكن است در ایجاد این نقص مؤثر باشد. ژنتیک البته نقش مهمی دارد. حدود یک سوم از افرادی كه دچار این بیماری هستند، این نقص را به‌ صورت ژنتیکی از یكی از والدین یا خویشاوندان دور و نزدیک خود دریافت كرده‌اند. عوامل محیطی هم بی‌تاثیر نیستند. مصرف گروه خاصی از داروها در دوران حاملگی، عفونت‌ها، بیماری‌ها، مصرف سیگار، الكل و كمبود اسید فولیک در دوران بارداری از این عوامل هستند.

درحدود 13 درصد از نوزادانی كه با شكاف كام و لب متولد شده‌اند، نقص‌های مادرزادی دیگری نیز دیده می‌شود. بنابراین باید كاملا توسط پزشک اطفال معاینه شوند. شكافی كه روی لب وجود دارد ممكن است از یک بریدگی كوچک تا یک شیار كامل متغیر باشد كه این شیار ممكن است از لب بالا تا سوراخ‌های بینی كشیده شوند.

شكاف‌های ناحیه كام هم می‌توانند تنها در ناحیه كام نرم و زبان كوچک باشند، اما گاهی ممكن است به كام سخت هم كشیده شود و كلیه سقف دهان را در برگیرد. كودكی كه با شكاف در ناحیه لب و كام متولد می‌شود نه تنها در زمینه تغذیه بلكه در زمینه‌های گوناگون دیگری نیز ممكن است دچار مشكل شود. بسته به شدت و عمق این شیارها، مشكلات نوزاد نیز ممكن است شدیدتر باشد و تا سال‌های طولانی‌تری او را درگیر كند. گاهی اوقات درمان این بیماران ممكن است حدود 23 سال طول بكشد تا تمام عوارض آن اصلاح شود.

تغذیه

در كودكانی كه به شكاف لب به تنهایی دچار هستند، مشكل خاصی برای تغذیه پیش نمی‌آید. آن‌ها می‌توانند تقریبا عادی از شیر مادرشان تغذیه كنند. تنها مسئله یافتن حالت مناسبی است كه مادر و كودک در آن قرار بگیرند و كودک بتواند از شیر مادرش تغذیه كند. در مورد نوزادانی‌ كه دچار شكاف كام هستند، شرایط كمی فرق می‌كند.

این شكاف روند معمول مكیدن را مختل می‌كند. نوزادی كه در كامش شكاف دارد، نمی‌تواند به‌طور كامل در دهانش هنگام بلع خلا ایجاد كند. این خلا در شرایطی ایجاد می‌شود كه هنگام بلع كل ناحیه دهان از اطراف مهر و موم و جدا می‌شود. وقتی این خلا ایجاد شد، نوزاد می‌تواند شیر را از سینه مادر یا شیشه پستانک بمكد. هنگامی كه نوزاد دچار شكاف كام است، هوا از راه بینی به دهان وارد می‌شود و خلا اتفاق نمی‌افتد، بنابراین كودک نمی‌تواند به خوبی شیر را بمكد.

به این ترتیب تغذیه با شیر مادر معمولا برای این نوزادان به‌ صورت مستقیم (ازسینه مادر) امكان پذیر نیست. اما مادر می‌تواند شیر را بدوشد و به كمک فنجان و قاشق آن را به نوزادش بخوراند. كودكان دارای شكاف كام ممكن است هنگام شیرخوردن عق بزنند. شیر در گلویشان بیفتد یا از بینی‌شان بیرون بزند. بعضی از پزشكان استفاده یک صفحه پلاستیكی را توصیه می‌كنند كه به تغذیه راحت‌تر كودک كمک می‌كند. این صفحه پلاستیكی كه به «مسدود كننده» معروف است، هنگام شیر خوردن نوزاد در ناحیه سقف دهان قرار می‌گیرد با مسدود كردن شكاف به راحت‌تر شیر خوردن او كمک می‌كند. انواع بطری و شیشه‌های ویژه شیر هم برای تغذیه این نوزادان در بازار وجود دارد.

مشكلات گوش و حلق و بینی

سقف دهان (كام) وظیفه باز و بسته كردن شیپور استاش در گوش را به‌عهده دارد. (این شیپور مایعات را از گوش تخلیه می‌كند) بنابراین اگر كام (سقف دهان) وجود نداشته باشد یا سوراخ باشد تخلیه گوش اتفاق نمی‌افتد. بسیاری از كودكان مبتلا به شكاف كام مرتبا دچار عفونت گوش می‌شوند و نیز به‌دنبال عدم‌تخلیه مایعات گوش، شنوایی آنها هم دچار مشكل می‌شود.

كودكانی كه به‌دنبال داشتن شكاف كام در گوش خود مایع دارند و به‌دنبال آن شنوایی‌شان دچار اختلال شده با تاخیر در صحبت كردن نیز مواجه می‌شوند. از طرفی عضلات فک آن‌ها نیز به خوبی كار نمی‌كند و در سقف دهانشان نیز شكافی وجود دارد كه وجود همه این مسائل باعث می‌شود كه به عملیات گفتاردرمانی نیاز باشد. البته این قضیه در مورد همه نوزادان مبتلا به شكاف كام صدق نمی‌كند و بسته به شدت و وسعت شكاف كام، نیاز به گفتار درمانی نیز متغیر است.

پیشگیری یا درمان؟

راه‌های پیشگیری محدود است زیرا علت این نقص مادرزادی هنوز به خوبی مشخص نیست. بعضی پژوهش‌ها تایید می‌كنند كه مصرف مولتی ویتامین‌ها و اسید فولیک در ماه‌های قبل از بارداری و همچنین دو ماه اول بارداری در پیشگیری از ایجاد شكاف كام و لب بسیار مؤثر است. مادران زمانی كه تصمیم به حاملگی دارند باید چند ماه قبل از اقدام به بارداری مصرف اسید فولیکو ویتامین‌ها را آغاز كنند و نیز در این مدت از مصرف الكل و سیگار بپرهیزند.

در اغلب موارد جراحی، درمان نهایی شكاف كام و لب است. زمان جراحی به عوامل مختلفی بستگی دارد. جراحان معتقدند كه شكاف لب باید در 3 ماهگی و شكاف كام بین 9 تا 18 ماهگی به كمک جراحی بسته شود. مراحل جراحی‌های لازم دیگر با رشد كودک و در سنین بالاتر قابل اجرا است.

مطمئنم كه دوستت دارم!

وقتی كودكی با شكاف كام یا لب به دنیا می‌آید، چیزهای زیادی وجود دارد كه والدین باید آن‌ها را قبول كنند یا بپذیرند. گاهی اوقات تولد نوزادی با نقص جسمی ممكن است خانواده را به هم بریزد یا زنجیره‌ای از اتفاقات غیرمنتظره و برخوردهای عجیب و غریب دیگر را نه تنها در خانواده كوچک بلكه در زنجیره بزرگ خاندان به‌وجود آورد.

بعضی از افراد فامیل شنیده‌اند پدیده شكاف كام و لب ژنتیک است و كار را به جایی می‌كشانند كه حتی سعی می‌كنند از خانواده خودشان سلب مسئولیت كنند: «از طرف خانواده ما كه هرگز چنین مشكلی دیده نشده... » همه این واكنش‌های سریع و بدون تفكر و سطحی ممكن است شرایط را برای خانواده سخت‌تر كند.

در حالی‌كه مادر و پدر نوزاد متولد شده با شكاف در حال آموختن این نقص و راه‌های مقابله و درمان آن هستند، مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها نیز احتیاج به كمک و آموزش دارند. آن‌ها شاید در خاطرات دور و چه بسا مربوط به دوران كودكی خود كاوش می‌كنند و نوزادی متولد شده با شكاف را به خاطر می‌آورند كه نوزاد، كودكی و بزرگسالی بسیار سختی را گذرانده است. این خاطرات آن‌ها را درباره آینده نوه عزیزشان آشفته‌تر می‌كند، اما باید درباره پیشرفت‌های فراوان علم پزشكی برایشان توضیح داده شود و چه بسا تمام آموزش‌های لازم برای نگهداری، تغذیه یا درمان نوزاد، در اختیار مادر بزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها هم قرار بگیرد.

اگر شما نوزادی دارید كه با شكاف متولد شده است فراموش نكنید كه هم صحبتی با افرادی كه احساس شما را درک می‌كنند، بسیار مفید است. سعی كنید به نحوی از وضعیت سایر والدینی كه فرزندان با شكاف لب و كام دارند مطلع شوید و با آن‌ها صحبت كنید.

درک کردن و ارزش قائل شدن برای خط‏‏ خطی‏‌های کودکان مهمترین و اساسی‏‌ترین قسمت کار است. یعنی وقتی نقاشی‏‌های کودکان خود را می‏‌بینیم به شوق بیایم و به آن‌ها اطمینان دهیم که بهترین و زیباترین کار را انجام داده‏‌اند و بعد راجع به نقاشی‌شان کمی با آن‌ها گفتگو کنیم. یعنی بپرسیم چه کشیده‏‌ای و چرا و چگونه.....و بعد با صبوری به توضیحاتش گوش فرا دهیم. این به بچه‏‌ها ثابت می‏‌کند که چیزی که به تصویر کشیده‏‌اند برای بزرگترهایشان مهم و با ارزش است.

نوع دیگر تشویق همکاری کردن با آن‌هاست. یعنی به کودکمان بگویم بیا با هم نقاشی کنیم. بعد برای لحظاتی اجازه دهیم او آموزگار ما باشد. یعنی بپرسیم من برایت چه کارمی‏‌توانم انجام دهم و تو به من بگو چگونه بکشم و ساعتی را با هم صرف بازی با رنگ‏‌ها ونقش‏‌ها کنیم و در این زمان بیشتر اجازه دهیم فرزندمان حرف بزند و توضیح دهد که چه می‏‌کشد و بعد ما با سوالاتمان او را جهت دهیم و به سمت درست سوق دهیم.

آگاه باشید برای کودکان 3 تا 5 ساله این کار حدود نیم ساعت تا 45 دقیقه جذاب است. پس باید مواظب باشیم خسته‏‌شان نکنیم

و اگر در این زمان کودکان از ما خواستند تا ما برایشان مثلا گربه یا هر چیز دیگری بکشیم باید به آنها گفته شود اگر من برای تو گربه‏‌ای بکشم آن گربه من است نه تو. در این زمان بهترین کار توضیح دادن در مورد حیوان یا شی مورد نظر است تا ذهن کودک در این مورد باز و روشن شود و شروع به کشیدن کند لطفا بعد از اینکه کودکتان نقاشی را کشید فقط تشویقش کنید و سپس نقاشی را به دیوار بزنید.انتقاد از نقاشی کودکان بسیار مضر و خطرناک است.

آنچه باید بدانیم این است كه گمراه كردن كودک، او را از فكر كردن درباره فرد متوفی منصرف نخواهد كرد بلكه باعث می‌شود كودک دیگر به اطرافیان خود اطمینان نداشته باشد و آنها را افراد دروغ‌گویی بداند. بنابراین بهتر است مرگ عزیز خود را از كودک پنهان نكنید و با توجه به سن و سال کودک و میزان درک و فهم او، مسئله مرگ را برایش توضیح دهید.

كودک در هر سن و در هر موقعیتی كه باشد از مرگ اطرافیان خود بسیار آشفته و غمگین خواهد شد. بنابراین به احوالات او توجه کافی داشته باشید تا دچار افسردگی و اضطراب نشود.

واکنش کودک به مرگ تحت تأثیر چه عواملی است؟

میزان وابستگی بین کودک و فرد متوفی دراین زمینه موثر است. هر چه میزان این وابستگی بیشتر باشد، کودک بیشتر احساس اضطراب و غم خواهد کرد. اولین احساس، حس ترس است. او از این‌که مرگ به سراغ خود یا والدینش بیاید، دچار هراس می‌شود. به او اطمینان بدهید که در کنارش هستید و در هر شرایطی از او مراقبت می‌کنید.

سن کودک و نوع برداشت او از مرگ

در این مورد کودکان را به سه دسته سنی تقسیم می‌کنند.

کودکان سه تا پنج ساله: این گروه تصور می‌کنند مرگ رویدادی موقت و گذراست و انتظار دارند فرد متوفی بعد از مدتی دوباره به حیات برگردد.

کودکان شش تا 9 ساله: کودکان در این سن می‌دانند که هر موجود زنده‌ای خواهد مرد ولی تمایل دارند که مرگ را به دیگران نسبت دهند. آنها از مرگ کمتر برداشت شخصی می‌کنند، بیش از پیش دیدگاه‌های دیگران را درک می‌کنند و می توانند احساس همدردی، همدلی و مشارکت بیش‌تری در دلداری دادن به اطرافیان خود داشته باشند.

کودکان 9 سال به بالا: این گروه از کودکان مفهوم مرگ را درست مثل افراد بالغ درک می‌کنند و نسبت به احساسات خود و سایرین در این زمینه آگاه و هوشیار می‌شوند.

واکنش‌های کودکانه در قبال مرگ

1. پرخاشگری، ترس و اضطراب

2. اختلالات خواب (کابوس، وحشت از خوابیدن)

3. اختلالات رفتاری (جویدن ناخن، شب‌ادراری)

4. احساس گناه، افسردگی و غم

5. عدم تمرکز

در مواجه با مرگ چگونه عمل کنیم؟

• از جواب دادن و صحبت درباره مرگ طفره نروید. این کار باعث اضطراب و سردرگمی بیشتر کودک می‌شود. حمایت عاطفی و معنوی خود را به او ابراز کنید.
• به احساسات، نگرانی‌ها و ترس‌های کودک احترام بگذارید.
• در مواجه با کودکانی که به‌راحتی قادر به بیان احساسات‌شان نیستند، می‌توانید با پیشنهادهایی مانند نقاشی کشیدن درباره آنچه در ذهن دارند و تشویق کردن آنها به صحبت کردن درباره این موضوع او را یاری کنید.
• بیشتر کودکان مایل به صحبت کردن و شنیدن درباره فرد متوفی هستند. از این امر جلوگیری نکنید.

کودک را به فراموش کردن وادار نکنید به‌ویژه اگر رابطه او با فرد متوفی نزدیک بوده است. سعی نکنید خاطرات او را پاک کنید. خاطرات، عکس و یادگاری می‌تواند با توضیح آنچه واقعاً رخ داده است، کودک را در زمان ناآرامی و دلتنگی یاری کند.

از حضور کودک برای شرکت در مراسمی که واکنش‌های احتمالی شدید و هیستریک، به همراه ندارند، جلوگیری نکنید. شرکت کودک در مراسمی برای همدردی باعث می‌شود او با نحوه برخورد دیگران و چگونگی ابراز احساسات روبه‌رو شود که این روش مناسبی است. بسیاری از بزرگسالانی که در کودکی از شرکت در این مراسم منع شده‌اند، ذهنیات و تصوراتی بسیار تلخ‌تر از آنچه واقعاً در مراسم رخ داده است برای خود ساخته‌اند.

• هیچ‌گاه مرگ را به خواب تشبیه نکنید. این کار باعث هراس کودک از خوابیدن خود یا دیگران می‌شود. هم‌چنین ممکن است دچار وحشت‌های شبانه، کابوس یا دیگر اختلالات خواب شود.
• هیچ‌گاه مرگ را به سفر تشبیه نکنید. این امر باعث هراس کودک از سفر و چشم‌انتظاری او برای بازگشت فرد متوفی می‌شود.

نان و پنیر و سبزی به روش جوجه‌ای

مواد لازم:

نان تست: 2 ورق

پنیر گودا ورقه‌ای: 2 ورق

پنیر سفید: 10 گرم

هویج: یک تکه کوچک

کنجد: 2 دانه

هیچ بچه‌ای پیدا نمی‌شود که دلش بخواهد با اشتیاق نان و پنیر و سبزی بخورد. اما این جوجه بامزه هر بچه‌ای را به غذاخوردن تشویق می‌کند. برای اینکه با نان و پنیر و سبزی این جوجه را درست کنید باید روی یکی از نان‌ها را کاملا پنیر سفید بمالید. سپس روی پنیر ورقه‌ای یک بیضی به شکل تخم‌مرغ جدا کنید و وسط نان بگذارید. از تکه دیگر نان، قطعه‌ای شبیه پوسته شکسته تخم‌مرغ جدا کنید. حالا فقط لازم است کمی سبزی زیر نان قرار دهید و درست مثل شکل جوجه را روی نان بچینید. بعد می‌توانید با کنجد و هویج تزئینش کنید.

خاصیت پنیر

پنیر منبع خوبی از پروتئین، کلسیم و فسفر است و كاملا مى‌تواند جاى گوشت را بگیرد. به همین دليل گیاهخوارانی كه گوشت نمى‌‌خورند به جاى آن پنیر مصرف مى‌‌كنند. پنیر به دليل داشتن کلسیم و فسفر زیاد برای کودکان در حال رشد لازم است. به ویژه بچه‌هایی که مدرسه می‌روند و کار فكرى مى‌‌كنند باید پنیر بخورند چون پنیر فسفر دارد و برای فعالیت مغز مفید است. علاوه‌بر این پنیر برای مادرانى كه بچه‌‌هاى خود را شیر مى‌‌دهند و خانم‌‌هاى باردار هم فواید زیادی دارد.

خرگوش تخم‌مرغی

مواد لازم:

تخم‌مرغ پخته: یک عدد

هویج: یک عدد

عسل یا مربا: کمی

برای درست کردن این خرگوش کوچولو باید یک تخم‌مرغ را کاملا بپزید. بعد از خنک شدن آن را پوست بگیرید و دو شکاف کوچک با چاقو روی قسمت بالای تخم‌مرغ بدهید. یک هویج را بردارید و 2 ورقه نازک به صورت مورب از وسط آن جدا کنید. این 2 ورقه گوش‌های خرگوش هستند و باید آن‌ها را در شکاف قرار دهید. حالا می‌توانید چشم و بینی خرگوش را از هویج جدا کنید و به وسیله‌ کمی عسل یا مربا روی تخم‌مرغ بچسبانید.

خاصیت تخم مرغ

تخم مرغ يک غذای کامل است و ضريب پروتئيني آن 100 است، يعنی تخم مرغ از نظر اسيدهای آمينه‌‌ای که در قسمت سفيده آن دارد بالاترين ميزان را نسبت به ساير منابع پروتئيني دارد. پروتئين مصرفی تخم‌مرغ کاملا هضم و جذب می‌شود. قسمت زرده تخم مرغ هم داراي چربی است و به همین دلیل به ویژه برای کودکان در حال رشد برای رشد ذهنی و مغزی بسيار مفيد است. می‌گوید مصرف 3 تخم‌مرغ در هفته مجاز است البته باید توجه کنید که مصرف سفیده تخم مرغ برای بچه‌های زیر يک سال توصیه نمی‌شود.